Yıllık ücretli izin, çalışanın dinlenmesini sağlayan temel haklardan biridir. Bununla birlikte izin hakkına sahip olmak ile izni talep edilen tarihlerde kullanabilmek aynı konu değildir. Bir talebin reddedilmesi değerlendirilirken hem çalışanın kazanılmış hakkı hem de işyerindeki izin planlaması ele alınmalıdır.
İzin hakkı ve kullanım tarihi
4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki işçiler için, deneme süresi dahil en az bir yıllık çalışma yıllık ücretli izne hak kazanmanın temel koşuludur. İzin hakkından vazgeçilemez. Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği, talebin kullanılmak istenen tarihten en az bir ay önce yazılı olarak bildirilmesini öngörür.
İşveren veya izin kurulu talep edilen tarihle bağlı değildir; izin planı çalışanın isteği ve işin durumu dikkate alınarak hazırlanır. Dolayısıyla belirli bir tarih aralığının kabul edilmemesi ile izin hakkının ortadan kaldırılması birbirinden ayrılmalıdır. Planlama yetkisi, dinlenme hakkının süresiz olarak kullandırılmaması şeklinde uygulanmamalıdır.
Talep reddedildiğinde nasıl ilerlenebilir?
Talebin hangi tarihler için yapıldığı ve verilen yanıtın içeriği açık olmalıdır. Başvurunun ve cevabın yazılı tutulması; alternatif tarihin sorulması ve varsa önceki izin planının kontrol edilmesi uyuşmazlığın kapsamını netleştirir. E-posta veya insan kaynakları sistemi üzerinden yapılan bildirimlerin saklanması da süreci sonradan açıklamayı kolaylaştırır.
Örneğin aynı hafta için birden fazla çalışanın izin istemesi halinde oluşturulan plan ile bir çalışanın bütün taleplerinin gerekçesiz olarak sürekli ertelenmesi farklı değerlendirmeler gerektirir. İşyerinin kayıtları ve taraflar arasındaki iletişim bu ayrımın yapılmasında önemlidir.
Onay alınmadan işe gelmemek ne sonuç doğurur?
İzin başvurusu yapılmış olması, başvurudaki günlerin kendiliğinden izinli sayılması anlamına gelmez. Onay bulunmadan işe gelmeme, devamsızlık tartışmasına yol açabilir. İş Kanunu'nun 25/II-g maddesinde belirtilen koşulların oluşması halinde işveren açısından haklı nedenle fesih gündeme gelebilir.
Bununla birlikte her devamsızlık veya her reddedilen izin talebi otomatik olarak aynı fesih sonucunu doğurmaz. İzin verilip verilmediği, haklı mazeret, devamsızlığın süresi ve bildirimler somut olayda incelenmelidir. Tarafların hukuki durumu değerlendirilirken izin talebinden sonraki yazışmalar ve işe dönüşe ilişkin açıklamalar da dikkate alınmalıdır.
Uyuşmazlıkta hangi kayıtlar önem taşır?
İşe giriş tarihi, izin bakiyesi, izin kayıtları, başvuru ve yanıtlar, çalışma çizelgesi ve varsa devamsızlığa ilişkin belgeler birlikte değerlendirilmelidir. Bu belgeler, sorunun izin tarihinin belirlenmesinden mi yoksa hakkın fiilen kullandırılmamasından mı kaynaklandığını ortaya koymaya yardımcı olur.